English en Menu

De natuur als uitgangspunt

EcoShape ontwikkelt oplossingen voor havens waarbij het ecosysteem en de omgeving het uitgangspunt zijn. De functionele eisen die aan havens gesteld worden, leiden tot technische ontwerpen met harde overgangen tussen land en water zoals golfbrekers, verticale damwanden, verdiepte vaargeulen en sluiscomplexen. In de Building with Nature aanpak houdt de ontwerper rekening met natuurlijke gradiënten (overgangen van zoet naar zout) van het ecosysteem waardoor zowel economie als natuur van de haven profiteren. Het startpunt van de aanpak is goede kennis van de werking van het lokale ecosysteem en welke invloed dat systeem uitoefent op de (functionele) kenmerken van de haven. We maken gebruik van de krachten van de natuur, zoals stroming, wind en plantengroei en we geven ruimte aan ecosysteemontwikkeling op plaatsen waar de haven dat toelaat.

Daarmee stimuleren we bijvoorbeeld kweldervorming en creëren we een rijkere leefomgeving voor dieren. Zo gaan haven- en natuurontwikkeling hand in hand. Op deze pagina beschrijven we een aantal mogelijkheden voor duurzame inrichting van havens.

Duurzame Havenontwikkeling 5

Infographic en brochure Duurzame Havenontwikkeling

Download de brochure of lees verder op deze pagina.

Download

Agenda

Optimaliseren van stromingspatronen

Strekdammen zijn onlosmakelijk verbonden met havens om scheepvaart mogelijk te maken en de kades te beschermen. Maar strekdammen beïnvloeden ook het stromingspatroon en sedimenttransport binnen en buiten de haven. Door strekdammen op een Building with Nature manier te ontwerpen, vermindert aanslibbing in de haven en verbetert de toevoer van sediment naar kwelders en zandplaten. Het ontwerp van de strekdam benut dan de krachten van de natuur zo goed mogelijk.

Optimaliseren van de baggerstrategie

Onderhoudsbaggeren kost veel geld. Stort van het gebaggerde sediment buiten de haven heeft bovendien vaak negatieve gevolgen: verstoring van het bodemleven en verspreiding van troebel water. Bovendien stroomt het sediment deels weer terug de haven in waardoor het baggeren weer opnieuw kan beginnen. Door het gebaggerde sediment op een slimme manier te gebruiken voor natuurherstel of in te zetten als bouwmateriaal, ontstaat een win-win situatie.

Hierbij kan de natuurlijke stroming ook nog eens een deel van het transport naar de gewenste locatie verrichten. Dit is getest bij de Slibmotor.

Duurzame Havenontwikkeling 2

Zoet-zoutovergang creëren

In een haven komt vaak het zoete watersysteem (polders, boezems en kanalen) samen met het zoutwatersysteem. Door ruimtegebrek is er vaak geen geleidelijke overgang (gradiënt) van zoet naar zout, maar een harde scheiding door sluizen of gemalen. Terwijl deze overgang juist belangrijk is voor dier- en plantensoorten die in deze gebieden leven.

Door direct naast de haven een zoet-zout overgang te creëren, ontstaat een natuurlijke verbinding (connectiviteit) tussen deze ecosystemen. Dit leidt tot meer natuurlijke variatie en meer dier- en plantensoorten. Dit principe is toegepast in het project Marconi bij Delfzijl (Pier van Oterdum).

Living Lab for MUD 2

Stimuleren van kweldergroei

Kwelders zijn zeer belangrijke ecosystemen. Ze zijn broed- en rustplaats voor vogels en bieden een kraamkamer voor vis. Door hun golfremmende werking beschermen ze de kust tegen erosie en vangen ze sediment in waardoor de kust aangroeit. Daarnaast leggen kwelders CO2 vast. De lokale bevolking gebruikt ze bovendien als weidegrond.

De juiste omstandigheden creëren

Kwelders staan wereldwijd onder druk door menselijk ingrijpen zoals inpoldering en door de gevolgen van klimaatverandering zoals zeespiegelstijging. De groei van kwelders kan gestimuleerd worden door de juiste omstandigheden te creëren,

of door meer slib met de aanwezige stroming richting de kwelder te transporteren. Dit is getest bij de Slibmotor en het is onderdeel van het project Marconi bij Delfzijl.

Duurzame Havenontwikkeling 6

Hangende structuren

Hangende structuren vormen een aantrekkelijk leefgebied voor verschillende dier- en plantensoorten. Aan deze onderwaterstructuren van beton en nylon hechten soorten als mosselen, oesters en wieren die door hun filterende werking bijdragen aan een betere waterkwaliteit. Het is een goed leefgebied voor vissen: er is voedsel in overvloed.

Verrijking van harde oevers

Kades en dijken zijn meestal ontworpen met als doel hoogwaterbescherming. De ecologische functie van de overgang tussen land en water gaat dan verloren. Door oevers te verrijken met speciale dijkbekleding neemt de ecologische waarde van een dijk of kade toe. De verbinding tussen ecosystemen verbetert, waardoor dier- en plantensoorten vrij van het ene naar het andere leefgebied kunnen.

Bovendien zijn de verrijkte oevers interessant voor duikers vanwege de verschillende vissen, planten en schaaldieren die er leven.

Duurzame Havenontwikkeling 4

Voorlandoplossingen

Een voorlandoplossing ligt voor de dijk en is een zachte overgang van land naar water. Dit voorland remt de kracht van de golven, waardoor de dijk zelf minder zwaar hoeft te zijn. Een voorlandoplossing kan bijvoorbeeld een zandoever of een kwelder zijn. Een voorland in de vorm van een zandoever of een kwelder voor een dijk is flexibeler en aanpasbaar aan veranderende omstandigheden dan een kade of dijk van breuksteen of beton. Deze voorlanden zijn aantrekkelijk voor dieren en planten.

Geïnteresseerd?

Neem contact op met Erik van Eekelen, programmamanager

Contact